Is de Nederlandse financiële ondersteuning aan de vrije pers in Iran een gevaar voor lokale journalisten? De NRC opent 25 mei op zijn voorpagina met een bericht dat de Nederlandse ondersteuning aan de persvrijheid in Iran de Iranese regering een excuus geeft om journalisten op te pakken. Persvrijheid staat in de hele wereld steeds meer onder druk, waarom? En waarom is persvrijheid belangrijk?

Freevoice, Freedom House en de Wereldomroep organiseerden op 3 mei in het Mediapark Hilversum de Dag van de Persvrijheid. Journalisten en redacteuren van vele Nederlandse persorganisaties waren aanwezig. Tijdens deze dag werd onder andere de stand van de persvrijheid wereldwijd, bronbescherming en de steeds vaker voorkomende gijzelingen van journalisten door de Nederlandse justitie besproken. Er werd niet alleen aandacht besteed aan de neergang van persvrijheid wereldwijd, ook de zelfcensuur van Nederlandse mediaorganen werd ter discussie gesteld.

Hans van der Ploeg van Freedom House opende de dag met harde cijfers over de Persvrijheid in 2006. In Rusland, verschillende landen in Azië en voor het eerst in Latijns Amerika is er een duidelijke neergang in de vrijheid van de pers te merken. Zo stelde een Russische minister uit de EU Taskforce Media en Terrorisme: “Journalisten moet je tegen aanslagen beschermen door hun vrijheden te beperken.”

In 2006 is het aantal gedoden journalisten en ondersteunend personeel gestegen tot 180. Bijna de helft van deze journalisten kwamen om in Irak; zij werden doodgeslagen, onthoofd of gedood door kogels van onbekende schutters en bomexplosies. Moord is een van de manieren om journalisten monddood te maken. Justitionele actie is een andere. Zo werd tijdens de Dag van de Persvrijheid werd aandacht gevraagd voor U Win Tin; deze 77 jarige Birmese journalist zit al achttien jaar gevangen omdat zijn schrijven het regime in Birma niet zinde.

Het aantal gedode journalisten is opzienbarend, maar daarbij moeten wij niet uit het oog verliezen dat persvrijheid niet alleen door bruut geweld de kop in word gedrukt. Hoe vrij is een land als er binnen de media sprake is van zelfcensuur? Stella Braam en Astrid Unen onderzochten zelfcensuur in de Nederlandse media in opdracht van de Vereniging van Journalistiek. De helft van de ondervraagde hoofdredacteuren gaf toe te zwichten onder politieke druk.

Persvrijheid is essentieel voor een democratische samenleving. De functie van persvrijheid is om machthebbers en organisaties kritisch te volgen, mensen een stem te geven en om betrouwbare en genuanceerde informatie te geven. De middelen waardoor de persvrijheid in gevaar komt verschillen zowel per land als in de ernstigheid waarmee het geschiedt, maar het doel is uiteindelijk hetzelfde: het publiek niet alle of foutieve informatie geven.